De manier waarop jeugdhulp doorgaans wordt uitgevoerd moet beter aansluiten bij de belevingswereld van kinderen en jongeren, merkte de Amsterdamse jeugdhulporganisatie Spirit. Ze zag dat de zorgvraag steeg, zonder dat daar voor de hand liggende verklaringen voor waren: er was geen toename in de ernst of complexiteit van de problematiek van jongeren en het aantal kinderen in Nederland daalt zelfs. Spirit zag innoveren als noodzaak om jeugdhulp beter te maken en om het hoofd boven water te houden in tijden van grote transities in de zorg. Als grote en logge organisatie kon Spirit dit probleem zelf niet oplossen. Daarom besloot ze in 2016 om orthopedagoog Levi van Dam te vragen een ontwerptraject op te zetten, gericht op de verbetering en vernieuwing van jeugdhulp. De ambitie? Jeugdhulp in 2020 overbodig maken.

Samen met collega Evelyn Visschedijk en een groep ontwerpers smeedde Levi in drie maanden tijd de plannen voor innovatiewerkplaats Garage2020. Multidisciplinariteit was daarbij een belangrijke kernwaarde: ontwerpers, psychologen, ICT’ers en filosofen kijken elk vanuit hun eigen expertise naar een vraagstuk en komen met jongeren en gezinnen gezamenlijk met oplossingen. Garage2020 ontwikkelde zich verder met collega’s uit Rotterdam, Leiden, Twente en Brabant. Samen zochten zij partners die zich voor langere tijd aan het project wilden committeren en op zoek waren naar een concrete innovatie voor een specifiek probleem. De aanpak die Garage2020 ontwikkelde en nog steeds gebruikt is gericht op voorkomen, vervangen en verkorten. Innovaties zijn bedoeld om een behoefte aan jeugdhulp te voorkomen door middel van preventie. Interventies hebben tot doel om professionele hulp en begeleiding te vervangen door innovatieve oplossingen. Tot slot zijn er interventies die gericht zijn op het verkorten van professionele hulp. Uiteindelijk is hierdoor minder zorg nodig.

In de vier jaar dat Garage2020 bestaat, zijn vooral de manier van denken en aanpak goed verspreid over Nederland. Tot op het ministerie van VWS wordt over ‘Garage-denken’ gesproken en ook in jeugdhulporganisaties heeft Garage2020 op bestuurlijk niveau veel draagvlak voor haar missie gekregen. De teams uit Amsterdam, Rotterdam, Leiden, Twente en Brabant delen hun leerervaringen onderling en lokaal. Het creëren van draagvlak en het aansporen tot verandering waren belangrijke doelen voor Garage2020. Deze doelen zijn dus bereikt. Het daadwerkelijke gebruik en de implementatie van de door Garage2020 ontwikkelde producten en innovaties blijft wel achter – slechts enkele innovaties zijn toe aan implementatie. Omdat er zoveel tijd is gaan zitten in het creëren van draagvlak, bleef er minder tijd over voor het ontwikkelen van producten en het draaien van pilots. Reguliere jeugdhulp is (nog) niet overbodig. Sterker nog, er wordt een steeds groter beroep op gedaan.